Orthopedisch chirurgen Michiel van Trommel en Pieter Schillemans:

“Mensen komen van vér buiten Amsterdam Noord voor een knieoperatie in het BovenIJ”

Michiel van Trommel en Pieter Schillemans werken al tientallen jaren als orthopedisch chirurg bij het BovenIJ Ziekenhuis in Amsterdam. Samen zijn ze goed voor tienduizenden(!) knieoperaties, waarvan duizenden protheseplaatsingen. Niet alleen is de beschikbare techniek in die jaren aanzienlijk verbeterd, hun ervaring zorgt ook voor een moeilijk onder woorden te brengen ‘gevoel’ in de vingers. Pieter: “Dat gevoel, daar kún je iets mee. Je vingers ‘weten’ of de prothese goed zit.”

Waarom hebben jullie gekozen voor orthopedie?

Michiel: “Het klinkt afgezaagd, maar omdat ik mensen wilde helpen. In de orthopedie kan dat heel concreet met zichtbaar resultaat op korte termijn. De kwaliteit van leven van mensen verbetert. Het spreekt mij ook aan dat deze mensen simpelweg niet accepteren dat iets zó pijn doet. Zij willen hun leven gewoon weer oppakken.

Ook las ik tijdens mijn studie dat orthopedie het vak van de toekomst was, onder andere door vergrijzing. Mijn interesse lag daar al, maar dat was een extra aanzet.”

Pieter: “Ik was sportarts. Als ik constateerde dat er iets moest gebeuren aan bijvoorbeeld de knie van één van mijn patiënten, moest ik hem of haar doorverwijzen. Dat frustreerde mij enorm. Bovendien waren de orthopedisch chirurgen uit die tijd (jaren ’70) contactgestoord: zij waren een soort ‘Onze Lieve Heren’ die op een eilandje werkten. Ook daar wilde ik iets aan doen. Kortom: ik besloot zelf chirurg te worden.”

Waarom kiezen patiënten voor het BovenIJ Ziekenhuis?

Michiel: “Afstand speelt natuurlijk een rol; mensen uit Amsterdam Noord kiezen al snel voor dit ziekenhuis. Maar wij merken ook dat we veel patiënten van (ver) búiten deze regio ontvangen. Dat heeft alles te maken met hoe tevreden zij na de behandeling zijn en het feit dat ze dat doorvertellen. Wij krijgen veel patiënten dankzij mond-tot-mondreclame.”

Pieter: “Patiënten waarderen voornamelijk de kleinschaligheid, de vriendelijkheid en de persoonlijke aanpak van het BovenIJ. Hier is een sterk dorpsgevoel aanwezig; mensen kennen elkaar bij voornaam, begroeten elkaar, patiënten steunen en motiveren elkaar. Ook wordt elke patiënt geopereerd door de arts die hen vanaf het begin heeft behandeld. Dat betekent heel veel voor mensen; het geeft ze rust en vertrouwen.”

Wat willen of verwachten patiënten van hun nieuwe knie?

Michiel: “Patiënten die een nieuwe knie nodig hebben, zijn meestal boven de 65 en dus gepensioneerd. Voor hen is vrijetijdsbesteding heel belangrijk. Zij willen simpelweg hun dagelijkse leven terug, wat vaak ook betekent dat ze weer willen sporten. Dat kan ook, tot op zekere hoogte. Zelfs beperkt tennissen en skiën is mogelijk.”

Pieter: “Patiënten verwachten in eerste instantie natuurlijk dat zij van de pijn af zijn. Dat is ook een reële verwachting. Maar ook verwachten ze soms teveel, bijvoorbeeld dat ze weer volop kunnen voetballen met hun kleinzoon. Daarom praten we daar uitgebreid over vóór de operatie. Anders kan de teleurstelling achteraf heel groot zijn.”

Hoe tevreden zijn mensen na de operatie?

Pieter: “Dat hangt dus onder andere af van hun verwachtingen van tevoren. Ongeveer 9 van de 10 patiënten zijn diktevreden, en die laatste is over het algemeen ‘gemiddeld’ tevreden. Natuurlijk kan het resultaat ook zó tegenvallen dat zij niet tevreden zijn. Dat kan te maken hebben met onze prestatie, maar ook met de manier van revalideren.”

Hoezo?

Michiel: “Ondanks al onze ervaring en de techniek, bestaat er altijd een kans op complicaties. Ook dat bespreken we uitvoerig van tevoren, maar het valt natuurlijk erg tegen als de pijn lang aanwezig blijft. Of, in het ergste geval, wanneer de prothese gaat ontsteken en we opnieuw moeten opereren. Gelukkig treden complicaties bijna nooit op.

Maar: een succesvol resultaat hangt slechts voor de helft af van de operatie; de andere helft hangt af van de revalidatie. Dat betekent dat de patiënt hard aan het werk moet. De dag na de operatie moeten zij direct aan de slag met oefeningen. Hoe beter dat gaat, hoe beter de functionaliteit van de knieprothese.”

Zijn patiënten zenuwachtig wanneer ze een nieuwe knie krijgen?

Michiel: “Sommige patiënten wel. Voorlichting is hierbij belangrijk: wanneer zij goed geïnformeerd zijn, zien ze er minder tegenop. Daarom besteden we daar veel aandacht aan: alle huisartsen in de buurt vertellen de patiënten al vóórdat zij doorgestuurd worden ongeveer hetzelfde verhaal als wij. Daarover hebben we hen geïnstrueerd. Bij ons krijgen patiënten daarnaast een uitgebreid informatieboekje mee.”

Pieter: “Elke eerste dinsdag van de maand organiseren we bovendien een voorlichtingsbijeenkomst waarop mensen ook hun vragen kunnen stellen. Tijdens de bijeenkomst vertellen wij allemaal ons deel: de chirurg, de fysiotherapeut, de verpleegkundige, anesthesist, etc.”

Welke vragen stellen mensen zoal en wat zijn daar de antwoorden op?

Michiel: “De meest gestelde vragen zijn:

1. ‘Hoelang duurt het voordat ik geopereerd wordt?’ Antwoord: ongeveer 6 weken, en we werken eraan om die wachttijd nog korter te maken.
2. ‘Hoelang moet ik in het ziekenhuis liggen na de operatie?’ Antwoord: gemiddeld 3 tot 5 dagen, afhankelijk van hoe de revalidatie gaat. Daar hebben mensen dus zelf ook invloed op door goed te oefenen.
3. ‘Moet ik straks naar een verpleeghuis of kan ik direct naar huis?’ Antwoord: onze transferverpleegkundige brengt nog vóór de operatie goed in kaart wat de thuissituatie van de patiënt is en wat nodig is om thuis verder te revalideren. Indien nodig regelt zij ook een tijdelijke verpleeghuisplek.
4. ‘Moet ik straks op krukken lopen?’ Antwoord: ja, hoelang hangt ook weer af van de revalidatie.
5. ‘Hoelang duurt het voordat ik weer mijn normale, dagelijkse leven kan oppakken?’ Antwoord: moeilijk te zeggen, maar ongeveer 6 weken tot 3 maanden. Het hangt af van de conditie van de patiënt en hoe hard hij of zij werkt.”

Soms is geen hele, maar een halve knieprothese nodig. Wat is het verschil?

Pieter: “Bij een halve knieprothese vervang je alleen wat nodig is, terwijl je bij een hele knieprothese wat grover te werk gaat. Mensen houden bij een halve knieprothese ook het gevoel dat het hun eigen knie is, terwijl je bij een hele nooit vergeet dat het een kunstknie is. Ik zeg altijd: het is een beetje het verschil tussen een vulling en een kroon.”

Kunnen jullie zelf aangeven wat eigenlijk zo goed is aan het BovenIJ?

Michiel: “Het BovenIJ is geen academisch ziekenhuis. Dat betekent dat we onze aandacht primair op de patiënten kunnen richten. We verplaatsen ons dan ook constant in onze patiënten. We denken volledig vanuit hun perspectief, niet vanuit het ziekenhuis en al helemaal niet vanuit de chirurg. Met andere woorden: al die jaren hebben we goed geluisterd naar wat patiënten willen en prettig vinden, en daar hebben we onze poli op ingericht. En dat merken mensen, dat blijkt ook uit de mond-tot-mondreclame die ze ons bezorgen.”

Pieter: “Bovendien ligt het zwaartepunt van het BovenIJ bij de orthopedie. Wij worden dan ook uitstekend gefaciliteerd. Daar plukken de patiënten de vruchten van. Niet alleen omdat we goede techniek tot onze beschikking hebben, maar ook omdat de wachttijden korter worden en onze service steeds maar verbetert.”

Lees ook interviews met andere specialisten

Contact BovenIJ Ziekenhuis

BovenIJ Ziekenhuis
Statenjachtstraat 1
1034 CS Amsterdam

Postbus 37610
1030 BD Amsterdam

Telefoon: 020 - 634 6346
Fax: 020 - 634 67 30
Website: www.bovenij.nl

Verpleegafdeling Orthopedie
3 Oost
Telefoon: 020-634 6435