Kniespecialist dr. Niels Baas (Haga):

“Een verschil van dag en nacht”

Niels Baas (40 jaar, orthopedisch chirurg) raakte al in het begin van zijn studie gefascineerd door de uitdagende complexiteit van het kniegewricht. De keus om zich te gaan specialiseren in knieën was dan ook snel gemaakt. Tegenwoordig is dokter Baas gevestigd in het Haga ziekenhuis. Geen wonder: onder dokter Driessen heeft het Haga de afgelopen jaren een landelijke naam opgebouwd op het gebied van knieprotheses. Of zoals dokter Baas zelf zegt: "Als je voor je knie naar het Haga komt, dan komt het goed"

Waarom houdt u zo van knieën, wat heeft u met dat gewricht?

"De knie is een ontzettend mooi gewricht. Het wordt namelijk erg veel belast en zit daarom heel ingewikkeld en mooi in elkaar. En omdat het zo'n ingewikkeld gewricht is, moet je erg zorgvuldig zijn bij operaties, de lat ligt hoog. Daar houd ik van, de ingewikkelde machinerie van de knie spreekt me aan. Ik heb daarom ook bewust voor het Haga gekozen omdat ik daar mijn voorliefde voor de knie de vrije ruimte kan geven. Het Haga heeft echt een naam als 'knieënziekenhuis' opgebouwd."

U houdt dus echt van uw werk?

"Ja ik vind het heerlijk, ik ben een 'knutselaar', ik houd van het repareren van kapotte dingen. Bovendien help ik graag mensen. Het mooiste aan mijn vak vind ik het feit dat je mensen beter maakt die niet ziek zijn. Daarom heb ik voor orthopedie gekozen. Ik houd ook echt van de techniek in mijn vak. Veel van mijn werk is haast ambachtelijk; het gaat erom dat je de juiste technieken beheerst, tot in de finesses. Ik vind het heerlijk om te knutselen, te meten en te passen en door middel van maatwerk ervoor te zorgen dat elke patiënt zo goed mogelijk wordt geholpen. Dat alles zorgt ervoor dat het voor mij echt speelkwartier is als ik naar de operatiekamer ga en een patiënt weer op de been help. Geneeskunde is vaak droevig, maar hier niet. Ik zie gelukkig weinig ellende. Dat vind ik ideaal."

Dokter Driessen verlaat binnenkort het Haga. U bent zijn opvolger. Kunnen patiënten op u net zo vertrouwen als eerst op hem?

"Jazeker, ik heb veel geleerd van Driessen. Hij heeft in de afgelopen 25 jaar een goed lopende afdeling opgebouwd, een operatiecomplex met zeer toegewijd en betrokken personeel. Daar heb ik veel profijt van.

Ik houd me in het Haga fulltime met knieën bezig. We kiezen dus bewust voor een superspecialisatie en plaatsen op dit moment al zo'n 600 knieprotheses per jaar. Dat aantal groeit nog steeds. Door die superspecialisatie op knieën onderscheiden we ons van andere ziekenhuizen. Als je voor je knie naar het Haga gaat, dan komt het goed. Daar komt het op neer. Overigens betekent dat niet dat we in het Haga alleen knieën doen, andere orthopeden doen weer andere gewrichten. Elke orthopeed legt zich toe op een heel specifiek terrein."

U verwacht de komende jaren een groeiend aantal knieprotheses te plaatsen. Hoe verklaart u die groei?

"Uit meerdere factoren. Een belangrijke reden is dat steeds meer mensen bewust voor het Haga kiezen. Verder spelen de vergrijzing, sport en ook overgewicht een rol. Al die factoren hebben een negatieve invloed op het kniegewricht. Vergeet ook niet dat patiënten tegenwoordig een stuk mondiger zijn dan vroeger, ze komen eerder langs als ze ergens last van hebben. De drempel is veel lager geworden. Je moet een versleten knie ook gewoon praktisch bekijken; het gaat om normale slijtage, niet om ziekte."

Kan artrose genezen?

"Nee, artrose geneest niet, het is onomkeerbaar. Wel kun je als patiënt zelf een hele tijd veel doen om de klachten te verbeteren en om verergering te voorkomen. Beweging is belangrijk en ook met pijnstillers kan veel bereikt worden. Maar als het echt niet meer gaat, gewoon langskomen!"

Veel mensen hebben dagelijks last van pijn en wennen daaraan. Wanneer wordt het tijd om een prothese te overwegen?

"Als de klachten een invaliderend karakter krijgen. Als je actieradius steeds beperkter wordt en ook als je nachtpijn hebt, als de pijn blijvend is. Dit zijn de zogenaamde objectieve factoren. Daarnaast zijn er ook persoonsgebonden factoren. Dat zijn factoren als persoonlijke perceptie: hoe ervaart iemand pijn? Sommige mensen kunnen beter tegen pijn dan anderen. Als we besluiten tot een prothese, dan gaat het in alle gevallen om een combinatie van objectieve en persoonsgebonden factoren. In het gesprek tussen patiënt en orthopeed worden deze uitvoerig besproken."

Komt iedereen in aanmerking voor een knieprothese?

"Nee, niet iedereen. Als je bijvoorbeeld net een hartoperatie hebt ondergaan, kan het niet. Of wanneer er sprake is van zogenaamde 'comorbiditeiten', dat wil zeggen; bij bepaalde ziektes. Zoals suikerziekte in combinatie met extreme zwaarlijvigheid. Soms moet je een operatie afraden vanwege het onevenredig grote risico dat sommige mensen hebben vanwege hun voorgeschiedenis."

Is de operatie gevaarlijk?

"Bij elke operatie bestaat er een kans op complicaties. Bij deze operatie is de kans bijzonder klein: de kans op infecties is bijvoorbeeld 0,5% bij gezonde patiënten. Dat is heel laag. Mensen hoeven zich geen zorgen te maken. Er wordt alles aan gedaan om complicaties te voorkomen. De kans op succes – en daarmee bedoel ik pijnreductie - ligt in de buurt van de 100%. De kans op complicaties staat in geen enkele verhouding tot het resultaat van de operatie."

Hoe omschrijft u dat resultaat?

"Als een verschil van dag en nacht, in vergelijking met de situatie voor de operatie. Dat is de grootste lol die ik in mijn vak heb: je ziet mensen van pijn vertrokken achter hun rollator het ziekenhuis binnenstrompelen en later als nieuw weer binnenkomen. Zonder pijn, en ze kunnen en willen alles weer. Maar ik zou niet gaan bungeejumpen, je moet het natuurlijk ook weer niet overdrijven."

Hoe lang doe je met een knieprothese?

"Tussen de 15 en de 25 jaar, afhankelijk van het gebruik en de stand. De prothese moet goed geplaatst zijn, perfect worden uitgelijnd. Daarbij worden we nu geholpen door steeds betere computertechnieken. Desondanks gaat elke prothese na jaren gebruik loszitten. Dan moet er een nieuwe prothese worden geplaatst; een 'revisie'. De revisie is overigens altijd minder succesvol dan de eerste prothese."

Hoe weet je als patiënt dat je een goede orthopedisch chirurg hebt gevonden?

"Het is lastig om daar achter te komen. Kijk in ieder geval goed om je heen en vraag je huisarts met welke orthopeed hij goede ervaringen heeft. Ervaring is heel belangrijk bij het plaatsen van knieprotheses. Vraag je dokter ook of hij gespecialiseerd is in knieën. Je kunt veel beter iemand hebben die zich helemaal toelegt op knieën, dan iemand die generalist is, die alles doet."

Hoe kun je als patiënt het beste voorbereiden op de operatie?

"Zorg ervoor dat je je goed voelt, zowel geestelijk als lichamelijk. Neem rust, ga een weekendje weg, maak je hoofd leeg. Het doorstaan van een operatie is te vergelijken met een atletische topprestatie. Daarom is het belangrijk om goed uitgerust te zijn. Alles wat met de nazorg te maken heeft, zoals krukken en thuiszorg wordt al vóór de operatie door ons geregeld. Het Haga doet er alles aan om de zaken prettiger te laten verlopen."

Wat mag je verwachten na de operatie?

"De oude pijn is meteen voorbij. Vanaf dag één is het oefenen en lopen, na drie tot vier dagen zit je op een bepaald basisniveau. De meeste patiënten lopen ongeveer een maand met krukken. Na twee tot drie maanden ben je helemaal gerevalideerd. De geopereerde knie blijft wel een jaar lang iets dikker door littekenvorming, maar dat is geen belemmering voor het functioneren. We streven ernaar dat je op den duur gewoon vergeet dat er een prothese in die knie is gezet."

Lees ook:

Dr. Joris van der Lugt houdt van ‘klussen’. Iets wat kapot is, wil hij repareren. Hij is net klaar met zijn opleiding, behoort pas sinds februari 2010 tot de maatschap Orthopedie van het HagaZiekenhuis, maar heeft al meer dan 100 knieprotheses geplaatst.
Interview met Orthopeed dr. Joris van der Lugt

Daniëlle Pronk is unit hoofd van de verpleegafdeling orthopedie, en éé van de mensen die ervoor zorgen dat u weer snel op de been bent. Zij vertelt wat u daar kunt verwachten.
Lees het complete interview met Daniëlle Pronk (Haga)